Chat với chàng Tây hát ''Diễm xưa'' cực đỉnh

Lee Kirby gây xôn xao cư dân mạng Việt Nam với clip hát "Diễm xưa" bằng tiếng Việt hay đến mê đắm. Trò chuyện với Lee, mới biết anh từng hát "Đêm thấy ta là thác đổ", "Nồng nàn Hà Nội" và cả "Quê nhà".

Vào một buổi chiều đầu đông Hà Nội, bạn gửi cho tôi một clip có tựa đề “chàng Tây hát Diễm xưa cực đỉnh”. Cũng như bao người khác, tôi thực sự bất ngờ bởi sự truyền cảm và phiêu diêu của người hát. Và điều đó đã thúc đẩy tôi liên hệ với Lee Kirby để khám phá anh.

Lee hiện là Giám đốc điều hành của một trường tư thục tại Anh

- Bạn có thể giới thiệu đôi chút về mình nhé?

- Mình tên là Lee Kirby (nhưng các bạn cứ gọi mình là Lee là được, hoặc gọi là Leecaca, hay Leeconheo. Những nickname này mình sẽ giải thích sau. Mặc dù mình sinh ra và lớn lên ở London, cuộc sống của mình chịu ảnh hưởng từ rất nhiều nền văn hóa khác nhau. Trên thực tế, trong số những người bạn thân, mình chỉ có duy nhất một anh bạn là người Anh 100%, hiện đang ở cùng nhà với mình ở khu Kensington ở London.

Mình hiện đang làm việc ở trường tư thục Ashbourne trong vị trí của giám đốc điều hành. Nhìn Lee giống sinh viên hơn là Giám đốc nhỉ? (cười). Ngôi trường này thuộc sở hữu của ba mình, một Tiến sỹ Vật lý đến từ Canada. Mẹ mình là giáo viên dạy văn học Anh và cũng là một người có tình yêu lớn với âm nhạc. Bà đã sáng tác hơn 100 ca khúc và dàn dựng những vở nhạc kịch của riêng mình. Mình chịu ảnh hưởng rất nhiều từ phong cách âm nhạc cũng như sự nhiệt huyết trong cuộc sống của bà. Ngoài âm nhạc thì mình còn rất nhiều sở thích khác, trong đó bóng đá là một tình yêu lớn của mình.

- Dường như bạn từng ở Việt Nam phải không? Bạn có thể kể về kỷ niệm khi ở đất nước này nhé?

- Mình đã đến Việt Nam 5 lần. Thực sự, Việt Nam là một đất nước có ảnh hưởng rất lớn đến cuộc sống của Lee. Lần đến Việt Nam đầu tiên để lại trong mình rất nhiều ấn tượng đẹp và mình tự hứa rằng mình sẽ quay lại đây. Và sau một vài năm, mình đã quay lại. Có điều, không phải là với tư cách một khách du lịch, mình đến để chơi bóng đá. Mình đã chơi cho đội Bưu điện TP HCM trong 8 tháng và đó là một khoảng thời gian không thể nào quên. Mình vẫn còn nhớ những lúc ngồi trên xe đi cùng cả đội rong ruổi ở miền Nam Việt Nam, nghe các ca khúc Việt Nam phát trên đài radio. Mình yêu con người Việt Nam và phong cảnh nơi đây. Mình ngồi hàng giờ ngắm hồ Hoàn Kiếm, nhìn các cụ già tập dưỡng sinh hay chơi cầu lông, đó là một cảm giác rất yên bình và khác lạ. Cảm giác đó vẫn rất nguyên vẹn khi mình hát Nồng nàn Hà Nội với các sinh viên Việt Nam ở Luân Đôn bây giờ vậy.

Đến Việt Nam du lịch bụi mùa hè vừa rồi, mình lên Sapa chơi. Trên chuyến tàu về lại Hà Nội, mình và cô bạn thân tên Thảo bị mua nhầm vé và thay vì được nghỉ ở khoang ghế nằm, mình phải nghỉ ở khoang ghế ngồi. Sự nhầm lẫn này đã đem lại cho mình những sự bất ngờ thú vị, không thể nào quên. Đó là lúc khi tàu đã đi được nửa đường, có một nhóm người cầm rất nhiều nhạc cụ đi vào khoang tàu của mình. Lúc đầu, họ chỉ ngồi và cất nhạc cụ qua một bên, không nói gì cả. Nhưng mình chủ động làm quen và nói chuyện với họ. Kết quả, những người bạn này đã ngẫu hứng chơi cho mình nghe những giai điệu dân tộc rất Việt Nam. Đến giờ phút này, mỗi khi nghĩ đến gương mặt của những người bạn vừa lạ mà quen đó, mình vẫn cảm thấy bồi hồi.

Lee đã đến Việt Nam 5 lần, và từng là cầu thủ đá bóng 8 tháng tại TP HCM

- Ca khúc Trịnh Công Sơn đầu tiên mà bạn nghe được?

- Đêm thấy ta là thác đổ là ca khúc nhạc Trịnh đầu tiên mà Lee nghe. Nó nằm trong Album Yesterday and Now của Mỹ Tâm.

- Cảm xúc của bạn lúc đó như thế nào?

- Lần đầu nghe ca khúc này mình bị đặc biệt ấn tượng bởi giọng hát của Mỹ Tâm chứ không phải bởi lời bài hát hay điều gì khác (chắc các bạn cũng hiểu là trình độ hiểu tiếng Việt của Lee lúc đó như thế nào rồi đấy!). Ở thời điểm đó, Mỹ Tâm là ca sỹ có chất giọng và cách xử lý bài hát “Tây” nhất trong số các ca sỹ Việt Nam mình biết. Có lẽ lúc đó trong lòng mình có chút gì nhớ nhà nên nghe giọng Mỹ Tâm mình đã rất thích.

- Trước khi nghe nhạc Trịnh, bạn đã nói được tiếng Việt Nam chưa? Bạn đã học tiếng Việt bằng cách nào?

- Trước khi nghe nhạc Trịnh, Lee cũng đã nói được một chút Tiếng Việt rồi nhưng thực sự là đến giờ Lee vẫn thấy nói Tiếng Việt rất khó. Lee có nhiều người bạn Việt Nam ở London giúp mình học tiếng Việt, cộng thêm quãng thời gian ở Việt Nam chơi bóng đá cũng giúp ích cho Lee nhiều. Tuy nhiên con đường đi đến sự hoàn hảo thì vẫn còn xa lắm.

- Bạn mất bao nhiêu thời gian để có thể hoàn thành ca khúc nhạc Trịnh đầu tiên?

- Mình nghe Đêm thấy ta là thác đổ chắc không dưới 1000 lần mất (cười ). Sau nhiều ngày dài ngâm nga ca khúc này trong lúc tắm thì mình quyết định tìm cách để hát nó. Mình mất khá nhiều thời gian để hiểu lời bài hát và tập phát âm. Công việc của mình cũng bận rộn nên cũng mất một thời gian dài mình mới co thể hát hoàn chỉnh bài hát này. Lúc đó mình có nhờ một cô bạn đang học ở Ashbourne tên là Hương giúp mình tập hát bài này. Mình cũng tới Đại học Hull để thăm một người bạn tên là Linh và cô ấy giúp mình rất nhiều để có thể hát chuẩn được bài hát này. Mình biểu diễn bài hát này lần đầu tiên ở Ashbourne College Revue (một chương trình âm nhạc, thời trang hàng năm của sinh viên trường Ashbourne). Lúc đó đến nay cũng đã là 5 năm rồi.

- Bạn quay clip này tại Hà Nội hay ở London?

- Video clip này được Lee quay ở London, trong phòng làm việc ở Ashbourne.

- Cảm giác của bạn như thế nào trước sự đón nhận rất nồng nhiệt của cộng đồng Việt trên internet khi xem clip "Diễm xưa" do bạn thể hiện?

- Lee rất bất ngờ và xúc động trước tình cảm của các bạn Việt Nam dành cho mình. Các bạn để lại trên blog của Lee những lời làm quen, hỏi thăm và động viên rất dễ thương. Điều này càng làm Lee có thêm động lực để thực hiện dự án âm nhạc dài hơi của mình tại Việt Nam.

- Nhiều người đang hỏi, sau Diễm xưa, liệu sắp tới bạn có thêm clip nào về ca khúc của Trịnh Công Sơn?

- Hiện tại Lee chưa có kế hoạch cụ thể về một ca khúc nhạc Trịnh tiếp theo mà Lee sẽ hát. Sau Diễm xưa của Trịnh Công Sơn, Quê nhà của Trần Tiến đang là ca khúc mà Lee tập luyện và có kế hoạch làm video clip.

- Bạn có dự định hát nhạc Trịnh bằng tiếng Anh?

- Đây là một gợi ý rất hay. Trên thực tế, mình có hai cô bạn gái thân là Thảo và Ngân giúp mình trong việc dịch các ca khúc nhạc Trịnh sang tiếng Anh. Có điều, trong thời gian tới, mình chưa có ý định hát nhạc Trịnh bằng tiếng Anh ngay.

- Mê nhạc Trịnh, bạn có sưu tập, nghiên cứu nhiều về sự nghiệp, tình yêu, cuộc đời của ông?

- Mình có đọc về cuộc đời tài hoa và sự nghiệp âm nhạc đồ sộ của Trịnh Công Sơn. Mình đặc biệt quan tâm đến những câu chuyện, những giai thoại về những người con gái trong mỗi tác phẩm của Trịnh Công Sơn. Ví dụ như trong bài Diễm xưa, Diễm là tên người con gái ở cố đô Huế mà nhạc sỹ họ Trịnh đã từng đem lòng yêu. Biết được câu chuyện này, mình hát Diễm xưa với một cảm xúc khác hẳn.

- Với nhiều người Việt, yêu và nghe nhạc Trịnh thì rất phổ biến, nhưng để hát hay thì hiếm người làm tốt (kể cả ca sĩ nổi tiếng), thế nhưng bạn đã thể hiện Diễm xưa với sự truyền cảm, da diết. Tại sao bạn có thể hát được hay như thế?

- Đó là một ngày mùa hè năm 2008, khi cùng đứng với nhau trên dốc núi Bạch Mã (ở gần thành phố Huế) và ngắm nhìn một thác nước dốc đứng, tôi được nghe cô bạn thân của mình hát Diễm xưa. Mình đã khóc (Mình không nghĩ là bạn mình để ý điều đó). Đó là một khoảnh khắc rất xúc động. Mình cảm giác như bản thân bị xẻ làm đôi khi nghe Diễm xưa.

Bài hát này ngấm vào mình rất nhanh chóng. Khi mình nghe lại bài hát này qua giọng ca của Khánh Ly. Bạn biết đấy, mình đâu có hiểu lời bài hát ngay đâu, nhưng mình nghe nó và yêu thích nó như khi nghe nhạc opera vậy. Nhạc opera kén tai người nghe, nhưng một khi bạn yêu thích nó rồi thì sẽ không thể dứt ra được. Rất nhiều ca khúc Việt Nam mang lại cho tôi cảm giác tương tự. Diễm xưa là một trong những ca khúc sở hữu sự đặc biệt đó.

Quê nhà là một ví dụ khác. Có điều mình biết, để thực sự hiểu một ca khúc tiếng Việt, mình cần phải hiểu lời bài hát và nội dung sâu xa của nó.

Mình đi qua những con phố ở Huế trên xe xích lô và có cảm giác như mình hiểu Trịnh Công Sơn đã nghĩ gì khi ông nhớ lại cô gái Diễm của ngày xưa. Câu hát : “Chiều nay còn mưa … sao em không lại “ là một câu mình đặc biệt tâm đắc. Hy vọng là sẽ có một ngày bạn nghe mình hát lại Diễm xưa và cảm nhận rõ hơn cảm xúc của mình khi hát bài hát này.

Lời cuối cùng mình muốn chia sẻ, mình nghĩ, để hoàn toàn thấu hiểu một bài hát, bạn cần phải có một sự kết nối nhất định giữa bài hát và cuộc đời của mình. Không nhất thiết phải lạ một điều gì thật sự hiện hữu, xảy ra với bạn, nhưng có thể là với một người bạn của bạn. Nếu bạn đã thực sự có được trải nghiệm đó thì lại càng tuyệt vời. “Mình có một Diễm xưa của mình không? "Ừ thì, ai trong chúng ta mà chẳng có … phải không ?

"Mình cảm giác như bản thân bị xẻ làm đôi khi nghe Diễm xưa"

- Ở Việt Nam, bạn thích đến những quán nào để nghe nhạc Trịnh? Bạn có quen những người cùng chung niềm đam mê này?

- Mình có may mắn là có rất nhiều người bạn Việt Nam thân thiết và có chung đam mê âm nhạc với mình. Ví dụ như Vũ và Dũng, hai người chơi guitar rất cừ, hay Phương, người kèm cặp mình trong việc tập hát các ca khúc tiếng Việt. Mình cũng được truyền cảm hứng rất nhiều từ những người bạn mình quen từ cuộc thi “ Voice up” (cuộc thi tìm kiếm giọng hát hay trong cộng đồng sinh viên Việt Nam tại Anh và Châu Âu). Mình không đến một quán cà phê nhất định nào để nghe nhạc Trịnh cả, mình đi cùng với những người bạn tới những quán cà phê khác nhau và thưởng thức gu âm nhạc khác nhau của các quán.

- Ngoài nhạc Trịnh Công Sơn, bạn còn hay nghe những tác phẩm của nhạc sĩ người Việt nào?

- Về âm nhạc Việt Nam nói riêng, mình đã từng rất thích các ca khúc của Mỹ Tâm, nhưng bây giờ thì hết rồi (cười ). Mình thích các ca khúc như Nồng nàn Hà Nội, Khoảnh khắc hay đặc biệt là Quê Nhà của Trần Tiến .. . hiểu hết ý nghĩa của câu hát : “em đi lấy chồng, anh vẫn một mình” khiến cho cách hát, cách thể hiện bài hát này của mình thay đổi rất nhiều, giống như mình hòa vào nhân vật “anh” của bài hát vậy.

- Bạn còn yêu âm nhạc của ai trên thế giới?

- Gu âm nhạc của mình rất đa dạng, có phần pha tạp như nhiều bạn bè hay trêu. Mình nghe rất nhiều thể loại âm nhạc khác nhau, từ nhạc Opera đến nhạc Hiphop, từ nhạc R’n’B đến nhạc Rock. Mình cũng là một người hâm mộ cuồng nhiệt của nhạc Jazz. Mẹ là người có ảnh hưởng đặc biệt đến gu âm nhạc cuả mình, bà là một nhạc sỹ có tài và có khả năng sang tác một ca khúc hay trong một khoảng thời gian rất hạn hẹp, mình vô cùng hâm mộ bà về điều này…

Về âm nhạc nói chung, bạn có thể bắt gặp mình ngồi nghe Ella Fitzgerald hàng giờ đồng hồ nhưng cũng rất dễ dàng thấy mình đang ngâm nga Cry my a river của Justin vào một lúc khác. Mình cũng có một tình yêu đặc biệt cho Flamenco .. có lẽ mình là một anh chàng có tình yêu nhiều thể loại nghệ thuật khác nhau chăng ?

Đối với cá nhân mình, âm nhạc quan trọng hơn nhịp điệu, giai điệu hay lời bài hát. Âm nhạc, cùng như tất cả những công cụ thể hiện cảm xúc khác, cho con người ta cơ hội thể hiện hết những suy nghĩ của mình. Nếu bạn đã từng nghe Clare de lune trong soundtrack của Romeo and Juliet hay bài hát Do what you have to do của Sarah Mclauchlan hay Khánh Ly hát Diễm xưa, có lẽ bạn hiểu cảm giác của mình. Âm nhạc là thứ cần được thưởng thức trong một không gian hoàn toàn tĩnh lăng. Bật to nhạc lên, nhắm mắt lại và để cho tâm hồn mình hòa quện với âm nhạc, đó là lúc bạn có thể cảm thụ âm nhạc một cách trọn vẹn nhất.

Clip Lee Kirby hát Diễm xưa:

Clip Lee Kirby hát Đêm thấy ta là thác đổ:

Nguyên Hiền

Theo Bưu điện Việt Nam