Sáng tạo các chuyển động

(Zing) - Đây là những kinh nghiệm của nhà quay phim M. David Mullen: Ngoài yếu tố cảm xúc, quay phim còn hàm chứa cả sự sáng tạo.

Đạo diễn Micheal Polish tại trường quay The Astronaut Farmer (2007)

Hiện tại, tôi đang phụ trách quay 2 bộ phim nhỏ trong studio, Akeelah and the Bee (Lionsgate) và The Astronaut Farmer (Warner Bros). Mặc dù bộ phim thứ hai có kinh phí gấp đôi bộ phim thứ nhất nhưng Akeelah and the Bee lại có số lần di chuyển máy quay nhiều gấp hai lần The Astronaut Farmer.

Akeelah and the Bee

Chủ đề của bộ phim đầu tiên xoay quanh những cuộc thi đánh vần. Đạo diễn Doug Atchison đã cam đoan với cả trường quay rằng ông sẽ làm cho những cuộc thi đánh vần ấy sôi động và cuồng nhiệt không kém gì các sự kiện thể thao.

Về lý thuyết, đây là một ý tưởng độc đáo nhưng trong thực tế, nó lại là một thử thách lớn. Đối với một trận thi đấu thể thao, các chuyển động nhanh và liên tục trước ống kính chính là động lực tạo ra những “pha di chuyển” linh hoạt của máy quay.  Nhưng trong cuộc thi đánh vần, chỉ có một người đứng trước micro và đánh vần các từ - rất khó để tạo ra các nhịp chuyển động nhanh.

Cảnh phim Akeelah and the Bee

Để khuấy động ấn tượng về không khí căng thẳng, hồi hộp cũng như sự vận động tích cực trong các sự kiện này, chúng tôi đã cố gắng áp dụng mọi thủ thuật học được trên cơ sở ngân quỹ và lịch trình hạn hẹp như: sử dụng cần trục đưa máy quay lên cao (crane shot), di chuyển máy quay trên xe trượt từ xa lại gần đối tượng và từ đối tượng hất ngược ra rất nhanh (dolly ins – outs), quay góc 360 độ kết hợp zoom hình ảnh, lia máy theo khung ngang (whip pan), dịch chuyển máy quay gắn với người (steadicam) hay zoom ngắn bất chợt v.v…

Tất cả đều tập trung vào đối tượng đang đứng trước micro. Khi đó, các chuyển động máy quay mặc dù không xuất phát từ các hành động tự nhiên trong thực tế nhưng lại có thể tạo ra ấn tượng đối với khán giả về áp lực nặng nề đang đè nặng lên vai thí sinh.

Cảnh phim Akeelah and the Bee

Tuy nhiên, đây cũng là một cách tiếp cận rất mạo hiểm. Người xem có thể cảm thấy sự hài hước khá gượng ép được tạo ra bởi cách sử dụng ống kính góc rộng lúc quay cận cảnh.

Do lịch quay phim rất khắt khe nên chúng tôi phải nghiên cứu và dựng trước trên mô hình những cảnh thi đánh vần hết sức cẩn thận để chỉ quay những gì chúng tôi cần cho công việc biên tập. Thật may mắn, tôi có thể  tiến hành việc chuẩn bị ngay dưới ánh đèn sân khấu chuyên dụng cho các sự kiện này nên có thể hoàn thành tới 75 phân cảnh trong vòng 12 giờ quay.

Nhân vật nữ chính của Akeelah and the Bee là một cô bé

Công việc của chúng tôi còn phức tạp hơn bởi lẽ vai nữ chính chiếm tới 90% thời lượng xuất hiện trong phim lại là một cô bé và các điều khoản của luật lao động trẻ em luôn được tuân thủ một cách chặt chẽ ở Los Angeles. Không có một chút “chiếu cố” nào khi làm phim nếu chúng tôi muốn cô bé quay tiếp lần thứ hai mà thời gian làm việc đã hết. Do đó, rất nhiều cảnh quay đầy tham vọng trong bộ phim chỉ được quay một lần duy nhất. 

Cảnh phim Akeelah and the Bee

Khoảnh khắc đáng nhớ nhất có lẽ chính là cảnh quay lớn nhất của phim. Chúng tôi phải sắp xếp khán giả và các máy quay hướng thẳng vào mặt Akeelah tại Cuộc thi Đánh vần Quốc gia. Cảnh quay bắt đầu từ đôi mắt cô bé, zoom ra xa hơn tới một cận cảnh khác. Sau đó, máy quay trên xe trượt quét một vòng 360 độ xung quanh Akeelah cho tới khi lướt hết toàn bộ khung cảnh 1000 khán giả và 200 bạn nhỏ khác trên sân khấu sau lưng cô bé.

Khi chúng tôi tất bật chuẩn bị cho cảnh quay thì tôi được thông báo là nữ diễn viên chính chỉ còn 15 phút nữa.

Rất may là khu vực khán giả và sân khấu (tại Hollywood Palladium) đã được thắp sáng từ trước nhưng chúng tôi vẫn phải lắp đặt hệ thống bệ máy quay kéo dài từ sân khấu bao quanh Akeelah. Mọi việc hoàn tất trong vòng 10 phút, hệ thống ánh sáng cũng đã xong.

Máy quay được đặt lên và tôi bắt đầu zoom vào Akeelah rồi hướng sang khu vực xung quanh gồm 1200 khán giả và các thí sinh khác. Ngay lúc đó, tôi tin rằng đó chính là cảnh quay chúng tôi sẽ sử dụng chính thức trong bộ phim cũng như trailer…

Cảnh phim Akeelah and the Bee

Nhưng mục đích của cảnh quay không chỉ để vui mắt. Trước hết, chúng tôi phải tạo được ấn tượng về trạng thái sẵn sàng nhập cuộc của cô bé bằng cách tập trung vào đôi mắt. Sau đó, chúng tôi thể hiện hình ảnh khán giả như là một trong những thử thách mà Akeelah phải đương đầu và cuối cùng lại trở về với gương mặt cô bé.

The Astronaut Farmer

The Astronaut Farmer lại được diễn tả với một hướng tiếp cận thẩm mỹ hoàn toàn khác biệt. Bối cảnh phim là một nông trại ở vùng Texas (mặc dù cảnh quay lại được thực hiện ở New Mexico). Nó gợi nhắc tới những cảm giác rất Mỹ nơi miền viễn Tây xa xôi trong thời kỳ Mỹ - Liên Xô chạy đua vào không gian.

Bối cảnh The Astronaut Farmer gợi cảm giác rất Mỹ nơi miền viễn Tây xa xôi

Cảm hứng hiển hiện trước mắt chúng tôi là những bức tranh của Norman Rockwell, những họa phẩm về phong cảnh viễn Tây và thuyết vị lai của NASA năm 1950. Các khuôn hình và ánh sáng trong bộ phim phải được thiết kế theo hơi hướng của một tác phẩm hội họa và các chuyển động của máy quay nhất thiết phải không can thiệp hay phá vỡ cảnh quan đó.

Vì vậy, máy quay được di chuyển theo từng nhịp rất trữ tình và tạo cảm giác “bi thương” – rất chậm, rất nhẹ nhàng, duyên dáng, đôi khi lên hay xuống thật khẽ.

Một lỗi thông thường các đạo diễn hay mắc phải khi thiết kế chuyển động của máy quay là khởi đầu cảnh phim với một vật thể không quan trọng nhưng lại mang tính trữ tình, chậm rãi lướt qua nó và xuyên qua không gian; cuối cùng mới dừng lại tại tình huống đầu tiên của phim.

M. David Mullen cùng Mark Polish và Micheal Polish tại trường quay The Astronaut Farmer

Rắc rối đối với kiểu mở đầu này là bộ phim kéo khá dài ngay trong cảnh đầu tiên và nó chắc chắn sẽ bị loại bỏ khi biên tập. Bạn chắc chắn luôn mong muốn thiết kế những cảnh chuyển động có giá trị thực chất và sẽ không thể đơn giản là bị xóa đi sau đó.

Cảnh phim The Astronaut Farmer

Ví dụ, sự di chuyển máy quay chậm hướng dần vào khuôn mặt diễn viên khi anh ta đang thực hiện một đối thoại quan trọng sẽ có thể an toàn vượt qua bất cứ thao tác biên tập nào. Các chuyển động máy quay bám sát hành động quan trọng hay lướt theo một diễn viên khi họ băng qua căn phòng và thể hiện những chi tiết mấu chốt sẽ có khả năng được giữ lại cho tới lúc hoàn thành phim.

Như vậy, có thể nói thiết kế một đoạn phim với việc di chuyển máy quay ở một khía cạnh nào đó yêu cầu bạn phải nghĩ tới việc cảnh, đoạn ấy sẽ được biên tập như thế nào.

Huyền Nguyễn

Theo Student filmakers